Rui mè nhà gỗ là hệ cấu kiện quan trọng trong khung mái, giúp tạo mặt bằng lợp ngói ổn định và hỗ trợ truyền tải trọng xuống các bộ phận chịu lực bên dưới. Trong bài viết này, quý vị, quý gia chủ sẽ nắm rõ rui mè là gì, cấu tạo rui và mè, các chất liệu gỗ thường dùng, cùng vai trò của rui mè đối với độ bền và độ phẳng của mái nhà gỗ truyền thống.
Rui mè là gì trong kiến trúc nhà gỗ?
Trong nhà gỗ cổ truyền, rui mè là các bộ phận cơ bản của hệ khung mái gồm rui và mè, có nhiệm vụ đỡ và cố định phần mái, đặc biệt khi lợp ngói. Khi kết hợp đúng kỹ thuật, rui và mè tạo bộ khung mái vững chắc, giữ độ ổn định và bền lâu cho mái nhà gỗ kẻ truyền.
Rui là các thanh gỗ đặt dọc theo chiều dốc mái, chạy từ đỉnh mái tới mép mái để nâng đỡ phần mái. Mè là các thanh gỗ nhỏ hơn, đặt vuông góc với rui (chạy ngang so với mái), đè lên rui để tạo “lưới” đỡ cho lớp ngói.
Cấu tạo của hệ rui mè truyền thống
Hệ rui mè liên kết chặt chẽ trong khung mái, truyền tải trọng ngói xuống vì kèo, cột để đảm bảo độ ổn định
Đặc điểm của rui (rui thượng và rui hạ)
Rui là các thanh gỗ được đặt dọc theo chiều dốc của mái, nằm đè lên và vuông góc với các thanh hoành. Trong các công trình nhà gỗ cao cấp hoặc đình chùa, người ta thường sử dụng kỹ thuật “trồng rui” (hai lớp rui) bao gồm rui hạ và rui thượng.
Rui hạ (lớp dưới) thường là phần nhìn thấy được từ bên trong nhà, được chạm khắc hoa văn hoặc chữ Thọ đan xen rất tinh xảo để tăng tính thẩm mỹ. Rui thượng (lớp trên) là lớp chịu lực chính, nằm khuất bên trên để nâng đỡ hệ mè và ngói. Kích thước rui phổ biến thường có độ dày khoảng 10mm và bản rộng 100mm, hoặc tiết diện 4x6cm tùy quy mô công trình.
Đặc điểm của mè
Mè là những thanh gỗ nhỏ nhất trong hệ kết cấu mái, được đặt nằm ngang song song với hoành và đè lên trên lớp rui. Tác dụng chính của mè là tạo thành các đường gờ để móc ngói hoặc đỡ gạch màn.
Khoảng cách giữa các thanh mè cần độ chính xác rất cao, thường dao động từ 8-12cm nếu lợp gạch màn, hoặc 30-40cm nếu lợp ngói trực tiếp. Việc chia khoảng cách mè (ra mè) đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao để đảm bảo ngói lợp xong thẳng hàng, không bị xô lệch hay dột nước.
>> Xem thêm: Kinh nghiệm xây nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ
Chất liệu gỗ thường dùng làm rui mè
Do nằm ở vị trí cao nhất và chịu tác động trực tiếp của nhiệt độ, độ ẩm mái nhà, gỗ làm rui mè phải là loại gỗ tốt, có độ bền cao. Các loại gỗ quý như gỗ lim Tali, gỗ gõ đỏ hoặc gỗ mít thường được quý gia chủ ưu tiên lựa chọn.
Ưu điểm của các loại gỗ này là thớ gỗ đanh chắc, cứng, khả năng chịu lực nén tốt và đặc biệt là ít bị mối mọt, cong vênh theo thời gian. Trước khi lắp dựng, toàn bộ xà gồ đều phải được xử lý ngâm tẩm kỹ lưỡng và sơn lót để tăng tuổi thọ cho công trình.
- Gỗ lim Tali: Độ bền cao, thớ gỗ chắc, ít cong vênh, chống mối mọt và chịu được khí hậu nhiệt đới, thích hợp cho công trình và nội thất cao cấp.
- Gỗ gõ đỏ: Vân gỗ đẹp tự nhiên, tính ổn định cao , chịu lực tốt trong điều kiện khắc nghiệt với khả năng kháng mối mọt nhờ tinh dầu tự nhiên, tuổi thọ cao.
- Gỗ mít: Loại gỗ truyền thống mang ý nghĩa tâm linh, trọng lượng nhẹ nhưng chắc, dễ đục chạm hoa văn và ít nứt nẻ, thường dùng cho rui mè trang trí nội thất.
Vai trò của rui mè đối với mái nhà
Rui mè nhà gỗ đóng vai trò là “bộ xương” trung gian giúp kết nối lớp ngói lợp với hệ thống hoành và kèo. Cấu kiện này giúp phân tán tải trọng mái đều khắp ngôi nhà, ngăn chặn tình trạng xô lệch hay nứt ngói theo thời gian. Nhờ hệ thống chuẩn xác, mái nhà có độ dốc hợp lý, giúp thoát nước nhanh và giữ cho không gian bên trong luôn khô ráo.
Bên cạnh chức năng chịu lực, xà gồ còn mang lại giá trị thẩm mỹ to lớn cho các công trình nhà gỗ 3 gian hay 5 gian. Khi nhìn từ dưới lên, những hàng xà gồ thẳng tắp, đều đặn tạo nên một hiệu ứng thị giác ấn tượng, thể hiện sự chỉn chu và khéo léo của người thợ khi thi công.
Nếu quý gia chủ đang có ý định thi công mới hoặc cải tạo, nâng cấp hệ rui mè cho mái nhà gỗ truyền thống, có thể liên hệ ngay Nhà Gỗ Phúc Lộc hoặc Kiến Trúc Phúc Lộc. Đội ngũ chuyên gia sẽ tư vấn chi tiết về cấu tạo hệ thống, lựa chọn vật liệu gỗ phù hợp nhất với khí hậu địa phương, cùng giải pháp thi công chuẩn kỹ thuật đảm bảo độ bền lâu dài cho công trình.
Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc
Số điện thoại: 0973812666
Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm
Xưởng sản xuất: xã Cần Kiệm, huyện Thạch thất, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)
>Tham khảo thêm video về nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ
>Tham khảo thêm những dự án nhà gỗ đẹp